ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹಿನ್ನಡೆಗೆ ಅಸಲಿ ಕಾರಣಗಳೇನು? | Vijaya Surya Info

ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಅವನತಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು: ಒಂದು ಸಮಗ್ರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ Congress Party Decline

ವಿಜಯಸೂರ್ಯ ಇನ್ಫೋ ಓದುಗರಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ. ಸ್ನೇಹಿತರೇ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯೋತ್ತರ ಭಾರತದ ದಶಕಗಳ ಕಾಲ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಿದ ಭಾರತೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ (INC), ಇಂದು ತನ್ನ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡುವ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗೆ ಬಂದು ತಲುಪಿದೆ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ‘ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಂದರೆ ಭಾರತ, ಭಾರತ ಅಂದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್’ ಎಂಬ ಮಾತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ಸತತವಾಗಿ ಚುನಾವಣಾ ಸೋಲುಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುತ್ತಾ, ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಈ ಲೇಖನದಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಆಂತರಿಕ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಲಾಗಿದೆ. Congress Party Decline

ನನ್ನ ಅನುಭವದ ಮಾತು: ಬದಲಾದ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಬದಲಾಗದ ಹಠ! ರಾಜಕೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕನಾಗಿ ನಾನು ಕಳೆದ ಎರಡು ದಶಕಗಳ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದಾಗ ಒಂದು ಅಂಶ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ— “ಜನರು ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಆದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಮಾತ್ರ ತನ್ನ ಹಳೆಯ ಯಶಸ್ಸಿನ ಗುಂಗಿನಲ್ಲೇ ಉಳಿದುಬಿಟ್ಟಿದೆ.”

ನಾನು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನಗರದ ಯುವಕರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ  ನಡೆಸಿದಾಗ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಸತ್ಯ ಗೋಚರಿಸಿತು. ಹಳೆಯ ತಲೆಮಾರಿನವರಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ತಂದುಕೊಟ್ಟ ಪಕ್ಷ’. ಆದರೆ ಇಂದಿನ 20-25 ವರ್ಷದ ಯುವಕರಿಗೆ ಅದು ಕೇವಲ ‘ಇತಿಹಾಸದ ಒಂದು ಪುಟ’. ಇಂದಿನ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಭಾರತಕ್ಕೆ (Aspirational India) ಕೇವಲ ಇತಿಹಾಸ ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಅವರಿಗೆ ‘ನಾಳೆ’ಯ ಭರವಸೆ ಬೇಕು. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಎಡವಿದ್ದು ಇಲ್ಲೇ. ಮೋದಿಯವರ ಸಂವಹನ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಅಮಿತ್ ಶಾ ಅವರ ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಯ ಮುಂದೆ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಇಂದಿಗೂ ದೆಹಲಿಯ ಹೈಕಮಾಂಡ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿರುವುದು ಅದರ ದೊಡ್ಡ ದುರಂತ.

1. ನಾಯಕತ್ವದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು ಮತ್ತು ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯ ರಾಜಕಾರಣ

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಇಂದಿನ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ನಾಯಕತ್ವದ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆ. ನೆಹರು-ಗಾಂಧಿ ಕುಟುಂಬದ ಮೇಲಿನ ಅತಿಯಾದ ಅವಲಂಬನೆಯು ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ವರದಾನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಶಾಪವಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.

• ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರ ನಾಯಕತ್ವ: ರಾಹುಲ್ ಗಾಂಧಿ ಅವರನ್ನು ಸಮರ್ಥ ನಾಯಕನೆಂದು ಬಿಂಬಿಸಲು ಪಕ್ಷವು ವಿಫಲವಾಗಿದೆ. ಬಿಜೆಪಿಯಂತಹ ಸಂಘಟಿತ ಪಕ್ಷಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಹೋರಾಡುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರೊಂದಿಗೆ ನೇರ ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರು ಸತತವಾಗಿ ಎಡವುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಟೀಕೆಗಳಿವೆ.

• ವಂಶಪಾರಂಪರ್ಯದ ಹಣೆಪಟ್ಟಿ: ಇಂದಿನ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಯು ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ವಂಶಕ್ಕಲ್ಲ. ಬಿಜೆಪಿಯು ಇದನ್ನು ‘ನಾಮದಾರ್’ (ವಂಶಸ್ಥರು) ವಿರುದ್ಧ ‘ಕಾಮದಾರ್’ (ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರು) ಎಂಬ ಹೋರಾಟವಾಗಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದೆ.

2. ಸಂಘಟನಾತ್ಮಕ ದೌರ್ಬಲ್ಯ ಮತ್ತು ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ವೈಫಲ್ಯ

ಯಾವುದೇ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಯಶಸ್ಸು ಅದರ ತಳಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

• ದುರ್ಬಲ ಸಂಘಟನೆ: ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಸಾಂಸ್ಥಿಕ ಚುನಾವಣೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ. ಬ್ಲಾಕ್ ಮತ್ತು ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷವು ನಿರ್ಜೀವವಾಗಿದೆ.

• ಬಿಜೆಪಿಯ ಶಿಸ್ತಿಗೆ ಹೋಲಿಕೆ: ಬಿಜೆಪಿಯ ‘ಪನ್ನಾ ಪ್ರಮುಖ್’ ಮತ್ತು ಬೂತ್ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರ ಬಲದ ಮುಂದೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಹಳೆಯ ಮಾದರಿಯ ಪ್ರಚಾರಗಳು ಫಲ ನೀಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಕಾರ್ಯಕರ್ತರಲ್ಲಿ ಉತ್ಸಾಹದ ಕೊರತೆ ಮತ್ತು ನಾಯಕರಿಂದ ಸಿಗಬೇಕಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನದ ಕೊರತೆಯು ಪಕ್ಷವನ್ನು ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸಿದೆ.

3. ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಅಸ್ಪಷ್ಟತೆ

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷವು ತಾನು ಯಾವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಜನರಿಗೆ ಮನವರಿಕೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ.

• ಮೃದು ಹಿಂದುತ್ವದ ಗೊಂದಲ: ಬಿಜೆಪಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವ ಹಿಂದುತ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ‘ಮೃದು ಹಿಂದುತ್ವ’ವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದೇವಸ್ಥಾನಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡುವುದು). ಇದು ಅದರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತ ಮತದಾರರಲ್ಲಿ ಗೊಂದಲ ಮೂಡಿಸಿದರೆ, ಬಹುಸಂಖ್ಯಾತ ಹಿಂದೂ ಮತದಾರರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವಲ್ಲಿಯೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲಿಲ್ಲ.

• ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ: ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಜಾತ್ಯತೀತತೆಯು ‘ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರ ಓಲೈಕೆ’ ಎಂಬ ಹಣೆಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಇದನ್ನು ಬಿಜೆಪಿ ತನ್ನ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದದ ಅಜೆಂಡಾದೊಂದಿಗೆ ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದೆ.

4. ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಾಯಕರ ನಿರ್ಲಕ್ಷ್ಯ ಮತ್ತು ಪಕ್ಷಾಂತರ

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಕೇಂದ್ರ ನಾಯಕತ್ವವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಾಯಕರನ್ನು ಬೆಳೆಸುವಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ.

• ಹೈಕಮಾಂಡ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ: ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಣ್ಣ ನಿರ್ಧಾರಕ್ಕೂ ದೆಹಲಿಯ ಹೈಕಮಾಂಡ್ ಕಡೆಗೆ ನೋಡುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ನಾಯಕರನ್ನು ಕುಗ್ಗಿಸಿದೆ.

• ಪ್ರಭಾವಿ ನಾಯಕರ ನಿರ್ಗಮನ: ಜ್ಯೋತಿರಾದಿತ್ಯ ಸಿಂಧಿಯಾ, ಹಿಮಂತ ಬಿಸ್ವಾ ಶರ್ಮಾ, ಗುಲಾಂ ನಬಿ ಆಜಾದ್ ಅವರಂತಹ ಪ್ರಭಾವಿ ನಾಯಕರು ಪಕ್ಷವನ್ನು ತೊರೆದದ್ದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ಗೆ ದೊಡ್ಡ ಹೊಡೆತ ನೀಡಿದೆ. ಇವರು ಪಕ್ಷ ತೊರೆದ ಮೇಲೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಆ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲಕಚ್ಚಿದೆ.

5. ಸಂಪರ್ಕ ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿನ ವೈಫಲ್ಯ (Communication Gap)

ಇಂದಿನ ಡಿಜಿಟಲ್ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿಯು ಪ್ರಬಲ ಅಸ್ತ್ರವಾಗಿದೆ.

• ಮಾಧ್ಯಮ ಮತ್ತು ಸೋಶಿಯಲ್ ಮೀಡಿಯಾ: ಬಿಜೆಪಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಧಾನಿ ಮೋದಿಯವರ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಈ ರೇಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ಉಳಿದಿದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ವಿಫಲತೆಗಳನ್ನು ಜನರ ಮುಂದೆ ತರುವಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಸಾಧನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ತಿಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಐಟಿ ಸೆಲ್ ವಿಫಲವಾಗಿದೆ.

• ನಿರೂಪಣೆಯ ಕೊರತೆ (Narrative Building): ‘ಚೌಕಿದಾರ್ ಚೋರ್ ಹೈ’ ನಂತಹ ಘೋಷಣೆಗಳು ಜನರಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಧನಾತ್ಮಕ ಅಜೆಂಡಾವನ್ನು ನೀಡುವ ಬದಲು ಕೇವಲ ಮೋದಿಯವರನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದೇ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಏಕೈಕ ಗುರಿಯಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ.

6. ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಕಳಂಕ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯ ಕೊರತೆ

ಯುಪಿಎ (UPA) ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ 2G ಹಗರಣ, ಕಾಮನ್‌ವೆಲ್ತ್ ಗೇಮ್ಸ್ ಹಗರಣ ಮತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಹಗರಣಗಳು ಪಕ್ಷದ ಮೇಲೆ ಶಾಶ್ವತವಾದ ಕಳಂಕವನ್ನು ಹಚ್ಚಿವೆ.

• ಜನರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಎಂದರೆ ‘ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಸಂಕೇತ’ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಮೂಡುವಂತೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷಗಳು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿವೆ. ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿಯವರ ‘ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಮುಕ್ತ ಭಾರತ’ ಘೋಷಣೆಯು ಜನರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವಿರುದ್ಧದ ಆಕ್ರೋಶವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಿತು.

7. ಬಲಿಷ್ಠ ಪರ್ಯಾಯದ ಉದಯ (The Rise of BJP)

ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ವೈಫಲ್ಯಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಅದರ ಆಂತರಿಕ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲದೆ, ಎದುರಾಳಿ ಪಕ್ಷದ ಬಲವೂ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.

• ಅಮಿತ್ ಶಾ ಮತ್ತು ಮೋದಿ ಜೋಡಿ: ಬಿಜೆಪಿಯ ಚುನಾವಣಾ ತಂತ್ರಗಾರಿಕೆಗಳು ಅದ್ಭುತವಾಗಿವೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯವಾದ, ಹಿಂದುತ್ವ ಮತ್ತು ಜನಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳ (ಉದಾ: ಉಜ್ವಲ, ಕಿಸಾನ್ ಸಮ್ಮಾನ್ ನಿಧಿ) ಮಿಶ್ರಣವು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಹಳೆಯ ಜಾತಿ ರಾಜಕಾರಣವನ್ನು ಹಿಂದಿಕ್ಕಿದೆ.

• ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆ: ಟಿಎಂಸಿ, ಆಪ್ (AAP), ಬಿಆರ್ಎಸ್ ನಂತಹ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಗಳು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ನ ಮತ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಅನ್ನು ಕಬಳಿಸಿವೆ. ಇಂದು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಬಲಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮೈತ್ರಿಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.

8. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಆಶೋತ್ತರಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲ

ಇಂದಿನ ಭಾರತವು ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಭಾರತ (Aspirational India). ಜನರು ಕೇವಲ ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆಯ ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನಷ್ಟೇ ಬಯಸುತ್ತಿಲ್ಲ, ಅವರು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ವರ್ಚಸ್ಸನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

• ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಇಂದಿಗೂ 1970ರ ದಶಕದ ‘ಗರೀಬಿ ಹಠಾವೋ’ ಮಾದರಿಯಲ್ಲೇ ಯೋಚಿಸುತ್ತಿದೆ. ಆಧುನಿಕ ಭಾರತದ ಯುವಕರ ಕನಸುಗಳಿಗೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹತ್ತಿರವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ.